بنا بر آمار جدید شورای عالی انقلاب فرهنگی، نرخ رشد جمعیت در سال ۱۳۹۸ به زیر یک درصد رسیده است و به نظر می‌رسد راهبردهای ترویج فرزندآوری و افزایش جمعیت نیاز به توجه جدی‌تر همه نهادهای سیاست‌گذار و اجرایی دارد. در این بین، یکی از حوزه‌هایی که می‌تواند به تحقق اهداف جمعیتی کشور کمک کند، حوزه درمان ناباروری است.

علی صادقی‌تبار مدیر مرکز فوق تخصصی درمان ناباروری و سقط مکرر ابن سینا، بر اهمیت توجه به زوج‌های نابارور تاکید کرد و گفت: بر اساس مطالعات آماری، حدود ۲۰ درصد از زوجین کشور با مشکل ناباروری مواجه‌اند. در واقع ما با گروهی از جمعیت جوان و در سنین باروری مواجه‌ایم که قصد و تمایل به فرزندآوری دارند، اما نیاز به حمایت و درمان دارند.

وی افزود: بنابراین، توجه ویژه به زوجین نابارور و فراهم کردن امکان درمان ناباروری برای آنها می‌تواند یکی از برنامه‌های راهبردی افزایش جمعیت در کشور باشد. بدیهی است که یکی از ملزومات این راهبرد حمایت از مراکز درمان ناباروری و گسترش خدمات درمان ناباروری در کشور است.

صادقی‌تبار، نتیجه بخش بودن درمان ناباروری را مستلزم تکرار درمان دانست و ادامه داد: ناباروری یعنی یک سال اقدام ناموفق برای بارداری. یعنی ما به طور طبیعی ۱۲ ماه یا ۱۲ سیکل به زوج فرصت می‌دهیم که باردار شوند. زیرا می‌دانیم که همه سلول‌های جنسی که در هر ماه تولید و آزاد می‌شود، سالم و نرمال نیستند و ممکن است به‌ طور طبیعی از چرخه تولید مثل حذف شود. در واقع ما شانس بارداری طبیعی را یک به دوازده می‌دانیم. اما این شانس در سیکل‌های IVF، به یک به سه افزایش می‌یابد.

وی افزود: در مرکز فوق تخصصی درمان ناباروری ابن سینا که هم سطح مراکز پیشرفته جهان است، انتظار داریم حداکثر پس از سه سیکل درمان، بارداری رخ دهد. زیرا در IVF ما می‌توانیم سلول‌های ناهنجار را حذف و سلول‌های سالم‌تر و باکیفیت‌تر را برای لقاح انتخاب کنیم و شانس موفقیت را افزایش دهیم، اما باز هم شرایطی مثل کیفیت تخمک و اسپرم و در نهایت جنین و همچنین وضعیت رحم در لانه‌گزینی جنین مؤثر است.

مدیر مرکز درمان ناباروری ابن‌سینا، تاکید کرد: باید این آگاهی‌رسانی به زوجین نابارور انجام شود که حتماً برای درمان به مراکز درمان ناباروری معتبر مراجعه کنند. یک مرکز درمان ناباروری خوب باید همه خدمات کلینیکی و پاراکلینیکی، مانند کلینیک‌های تخصصی، اتاق عمل، آزمایشگاه‌ها، کلینیک‌های رادیولوژی و سونوگرافی و داروخانه را در خود داشته باشد و زوجین مجبور نباشند برای انجام کارهای تشخیصی و درمانی به مناطق مختلف شهر بروند. همچنین، از نظر مکانی باید دسترسی مناسب داشته باشد و وسایل نقلیه عمومی در دسترس مراجعان باشد تا برای تردد دچار مشکل نشوند. ضمن اینکه هزینه‌های درمان در یک مرکز معتبر و خوب باید طبق تعرفه‌های قانونی و مصوب باشد.

وی افزود: مهم‌ترین ویژگی یک مرکز درمان ناباروری حضور تخصص‌های مرتبط، مانند زنان، مردان، جنین‌شناسی، ژنتیک، عفونی، ایمونولوژی و داخلی و کار گروهی و مشارکت این متخصصان در روند تشخیص و درمان است.

صادقی‌تبار درباره هزینه‌های درمان ناباروری در کشور، گفت: روش‌های نوین درمان ناباروری وابسته به تجهیزات و موادی مثل محیط کشت آزمایشگاهی است که توسط چند کمپانی محدود در جهان تولید می‌شود و قیمت یکسانی در تمام جهان دارد. ما هم مصرف‌کننده این تجهیزات و متریال هستیم. بنابراین، هزینه‌های درمان تا حد زیادی متأثر از نرخ ارز و واردات این تجهیزات است. اما هزینه درمان ناباروری در کشور ما ارزان‌تر از دیگر کشورها حتی کشورهای منطقه است و دلیل آن ارزان‌تر بودن تمامی تعرفه‌های پزشکی ایران نسبت به دیگر کشورها است.

وی افزود: هزینه درمان ناباروری در ایران یک چهارم تا یک پنجم کشورهای منطقه است و یک ‌دهم کشورهای اروپایی و یک ‌پانزدهم آمریکا است. اما همین هزینه‌ها هم با توجه به شرایط اقتصادی کشور و سطح درآمدها ممکن است برای برخی زوجین نابارور سنگین باشد.

صادقی تبار، درباره تمهیدات حمایتی از زوج‌های نابارور در مرکز ابن سینا، گفت: مرکز ابن‌سینا وابسته به جهاد دانشگاهی است که یک نهاد عمومی غیردولتی است. بنابراین، تعرفه‌های این مرکز تقریباً یک سوم بخش خصوصی است و ما تلاش کرده‌ایم تعرفه‌ها و هزینه‌ها را تا حد امکان پایین نگه داریم که برای اقشار ضعیف نیز قابل پرداخت باشد. همچنین، در برخی کلینیک‌ها امکان پرداخت تدریجی و اقساطی برای مراجعان را فراهم کرده‌ایم.

وی ادامه داد: متأسفانه، بیمه‌ها خدمات درمان ناباروری را به طور کامل پوشش نمی‌دهند، اما در مرکز ابن‌سینا این امکان را فراهم کرده‌ایم که مراجعان بتوانند برای آن دسته از خدماتی که بیمه‌ها پوشش می‌دهند، مانند خدمات آزمایشگاهی و داروخانه، از دفترچه بیمه استفاده کنند. خوشبختانه طرح حمایت از زوجین نابارور هم به تصویب رسیده است و امیدواریم به زودی به مراکز درمان ناباروری تخصیص داده شود تا بتوانیم به زوجین نابارور کم‌درآمد کمک کنیم تا به آرزوی خود، یعنی داشتن فرزند، برسند.

صادقی‌تبار، درباره اقدامات محافظتی و پیشگیرانه در دوره شیوع کرونا، گفت: فراگیری ویروس کرونا محدودیت‌هایی برای همه مشاغل و فعالیت‌ها، از جمله خدمات پزشکی به دنبال داشت. وزارت بهداشت نیز با توجه به وضعیت کشور، طبقه‌بندی‌ای از خدمات، بر اساس اولویت‌ها و اضطراری بودن، ارائه کرد و در زمینه خدمات درمان ناباروری نیز با همفکری انجمن ناباروری، مواردی که باید در اولویت خدمت‌رسانی قرار بگیرند، مشخص شد. ما نیز بر اساس این پروتکل‌ها، ارائه خدمات درمانی را آغاز کردیم. اکنون خدمات درمان ناباروری در مرکز با رعایت تمام ضوابط اجتماعی و رعایت فاصله‌گذاری اجتماعی ارائه می‌شود، استفاده از ماسک برای پرسنل اجباری است، در تمام طبقات مایع ضدعفونی‌کننده در دسترس مراجعان قرار گرفته است و به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی کرده‌ایم که از ازدحام در مرکز و کلینیک‌ها جلوگیری شود. همچنین، آزمایشگاه تشخیص مولکولی کرونا از ابتدای سال نو با مجوز رسمی وزارت بهداشت در مرکز راه‌اندازی شده است و برای زوجینی که در سیکل درمان قرار می‌گیرند، تست PCR و تست سرولوژیک ویروس کرونا به طور رایگان انجام می‌شود.

مدیر مرکز درمان ناباروری ابن‌سینا درباره ارائه درمان اهدای تخمک و جنین در این مرکز، توضیح داد: مرکز درمان ناباروری ابن سینا یکی از مراکز ارجاعی در زمینه درمان به روش اهدای تخمک و جنین است. اهدا در واقع روش جایگزین درمان‌های معمول ناباروری است. پیش از قانونی شدن این روش، اگر زوجی از روش‌هایی متعارف درمان ناباروری نتیجه نمی‌گرفت ناگزیر از پذیرش فرزندخوانده بود.

وی افزود: فرزند خواندگی نیز مشکلاتی مانند مطلع نبودن از وضعیت و سلامت والدین فرزند خوانده و نگرانی از آینده را به همراه داشت. اما با رسمیت یافتن روش اهدای تخمک و جنین که پژوهشگاه ابن سینا در بررسی ابعاد مختلف حقوقی، اخلاقی و مذهبی و قانونی شدن آن پیشگام بود، زوجین نابارور توانستند از این روش برای باروری استفاده کنند.

صادقی تبار گفت: در این روش از تخمک یا جنین یک زوج اهداکننده که مورد ارزیابی‌های مختلف از نظر سلامت جسمی و روانی قرار گرفته‌اند و مشاوره‌های مختلف شرعی، حقوقی و روانشناختی برای آنها انجام شده است، برای باروری زوج نابارور استفاده می‌شود. از جمله مزایای این روش اطمینان از سلامت تخمک و جنین و نیز پرورش جنین در داخل رحم مادر است و خانم می‌تواند در این روش دوران بارداری و شیردهی را تجربه کند و زن و شوهر کاملاً به طفل حاصل از این روش احساس تعلق خواهند کرد.

وی افزود: البته، نکته بسیار مهم این است که اهدا در مرکز درمان ناباروری ابن‌سینا، مطابق قانون مصوب، کاملاً محرمانه است و دو طرف نباید یکدیگر را بشناسند تا از هرگونه پیامد احتمالی در آینده جلوگیری شود.

صادقی‌تبار، واحد بیماران بین‌الملل (IPD) این مرکز را یکی از واحدهای فعال در زمینه گردشگری سلامت دانست و تاکید کرد: خوشبختانه تخصص و کارآمدی متخصصان ما و ارائه خدمات باکیفیت و هم طراز کشورهای پیشرفته جهان باعث شده است که ایران به مقصد گردشگری سلامت در زمینه درمان ناباروری تبدیل شود. دانش و تجربه پزشکان ما، کیفیت بالا و نیز ارزان بودن خدمات باعث شده است که ما مراجعان ایرانی و غیرایرانی بسیاری از کشورهای دیگر داشته باشیم. مشاوران مسلط به زبان‌های خارجی با این مراجعان در ارتباط هستند و ما به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی می‌کنیم که این دسته از مراجعان در کوتاه‌ترین زمان و با کمترین مدت اقامت خدمات را دریافت کنند.

مدیر مرکز درمان ناباروری ابن‌سینا در پایان یادآور شد: زوجین نابارور باید بدانند که پیمودن مسیر درمان ناباروری به صبر و اراده و پشتکار نیاز دارد. نباید با یک شکست ناامید شوند و از پیگیری درمان صرف نظر کنند. به تازگی یکی از مراجعان مرکز در تماس با بنده عنوان داشت که پس از ۱۴ سال ناباروری، با مراجعه به مرکز ما درمان شده ‌اند و شب قدر فرزندشان به دنیا آمده است. این خبر خوش و شادی‌بخش اهمیت صبر و پایداری در مسیر درمان را به خوبی نمایان می‌کند و امیدوارم همه زوجین نابارور بتوانند این لحظه شیرین را تجربه کنند.

منبع: خبرگزاری مهر